Мэдээнүүд

AI нь асар их өгөгдлөөс хээ илрүүлэхдээ сайн ч шинэ шинжлэх ухааны таамаг дэвшүүлэхийн тулд учир шалтгаан, туршилтын хязгаарлалтыг ойлгох шаардлагатай гэж MIT Technology Review онцоллоо.

Микро бүтэцтэй алтлаг нимгэн талст квант гэрлийн өөр төлөвүүдийг өрөөний температурт ялган чиглүүлж чадсан тухай судалгаа гарлаа. Энэ нь квант төхөөрөмжийн том хөргөлтийн системээс хамаарах байдлыг бууруулах боломжтой.

Дэлхий даяарх нейтрино илрүүлэгчдийн өгөгдөл мантийн цацраг идэвхт элементүүдийг урьд өмнө байгаагүй байдлаар ажиглах боломж нээж байна. Энэ нь гаргийн дотоод дулаан, тектоник хөдөлгөөнийг ойлгоход тусална.

NIST-ийн туршилт эмзэг квант орооцолдол бодит орчны хатуу нөхцөлд ч хадгалагдаж болохыг харууллаа. Энэ нь квант сүлжээ байгуулах замын нэг жижиг боловч чухал алхам юм.

Дэлхийн гүнээс ирдэг нейтрино бөөмсийг дэлхий даяарх детекторуудаар ажигласнаар тектоникийн хөдөлгүүр болсон радио идэвхт элементүүдийн шинэ зураглал гарч байна.

Шүрэн полипууд хүчилтөрөгч авахын тулд усанд өчүүхэн эргүүлэг үүсгэдэг ч ус хэт халах үед энэ механизм алдагдаж болзошгүйг шинэ судалгаа харууллаа.

Дэлхий доторх цацраг идэвхт элементээс үүсэх нейтриног дэлхий даяарх детекторууд барьж, мантийн дулааны эх үүсвэрийн шинэ зураглал гаргаж эхэлжээ. Бидний хөл доорх тектоникийн хөдөлгүүрийг харах цонх нээгдэж байна.

NIST-ийн туршилтаар квант орооцолдол бодит орчны хатуу нөхцөлд ч хадгалагдаж болохыг харуулжээ. Энэ нь ирээдүйн өндөр хамгаалалттай квант холбооны сүлжээнд нэг алхам ойртуулж байна.

Шүрэн хад усанд маш жижиг эргүүлэг үүсгэн хүчилтөрөгчийн хангамжаа дэмждэг болохыг шинэ судалгаа харууллаа. Ус хэт халах үед энэ механизм алдагдаж, шүрэн хадны эмзэг байдлыг нэмэгдүүлж болзошгүй.

NIST эмзэг квант орооцолдол бодит орчны хатуу нөхцөлд ч хадгалагдаж болохыг харууллаа. Энэ нь ирээдүйн квант сүлжээний туршилтыг лабораториос гадна гаргах чухал алхам юм.

MIT-ийн судлаачид электролитийн асуудалд төвлөрснөөр натрийн металл батарейг илүү практик эрчим хүч хадгалах хувилбар болгохыг зорьж байна. Натрийн нөөц элбэг нь литийн батарейн боломжит нэмэлт хувилбарын давуу тал юм.

NIST-ийн туршилт эмзэг квант орооцолдол бодит орчны холбооны нөхцөлд хадгалагдаж болохыг харуулж, ирээдүйн квант сүлжээний нэг чухал алхам боллоо.

MIT-ийн судлаачид электролитод төвлөрснөөр натрийн металл батарейг илүү практик эрчим хүч хадгалах сонголт болгох арга замыг судалж байна.

Шүрэн хад усанд жижиг эргүүлэг үүсгэж хүчилтөрөгчөө авдаг ч усны температур хэт өсөхөд энэ механизм доголдож болзошгүйг шинэ судалгаа харууллаа.

Наймдугаар сарын сүүлээр хөөргөхөөр төлөвлөсөн Nancy Grace Roman сансрын дуран нь хар матери, хар энергийг судлах үндсэн зорилготой. Гэхдээ өргөн талбайг ажиглах чадвар нь Дэлхийд аюул учруулж болзошгүй астероидыг илрүүлэхэд давхар ашиглагдаж чадна.

MIT-ийн судлаачид электролитод төвлөрснөөр натрийн металл батарейг эрчим хүч хадгалах илүү бодит сонголт болгох чиглэлд ажиллаж байна. Натри элбэг нөөцтэй тул өртөг, нийлүүлэлтийн эрсдэлийг бууруулах боломжтой ч батерейн тогтвортой ажиллагаа гол сорилт хэвээр.

AI-ийн математикийн томоохон амжилтуудын хэсэг нь XX зууны математикч Паул Эрдөшийн дэвшүүлсэн бодлогуудтай холбоотой байна. Судлаачид эдгээр бодлогын онцлогийг шинжилж, AI математикт хаана хамгийн үр дүнтэй тусалж болохыг ойлгохыг зорьж байна.

AI математикийн зарим том ахиц Пол Эрдёшийн дэвшүүлсэн бодлогуудтай холбоотой гарч байна. Судлаачид эдгээр бодлогын бүтэц нь олон жишээ, жижиг туршилт, таамаг дэвшүүлэх давталтад тохирдог нь AI-ийн давуу талтай нийцэж магадгүй гэж үзэж байна.

Судлаачид бүхэлдээ гэрлээр ажиллах фотоник цагийн талст бүтээснээ мэдээллээ. Энэ нь терахерцийн гэрлийн шинжийг маш өндөр хурдаар өөрчлөх боломж нээж, ирээдүйн холбоо, дүрслэл, лазер болон тооцооллын технологид нөлөөлж магадгүй.

Судлаачид бүхэлдээ гэрлээр ажилладаг анхны фотоник цагийн талст бүтээсэн тухай мэдээллээ. Энэ нь терагерцийн гэрлийн төлөвийг маш өндөр хурдаар өөрчлөх боломж нээж магадгүй.

Quanta Magazine AI-ийн reasoning буюу учир шалтгаант дүгнэлт гаргах чадварын тухай маргааныг сөхөв. Загвар зөв хариу өглөө гээд үнэхээр зөв логикоор хүрсэн гэсэн баталгаа биш.

Физикчид мюон бөөмийн соронзон шинжтэй холбоотой 25 жилийн маргааныг шинэ тооцоогоор тайлбарласан байж магадгүй. Гэвч уг үр дүн нь өмнөх туршилтын зарим хэмжилттэй таарахгүй байгаа тул асуудал бүрэн хаагдаагүй байна.

Испани, Францын баруун хэсэгт халалтын давалгаа болон удаан үргэлжилсэн гангийн үед томоохон ой хээрийн түймэр гарчээ. Сансрын ажиглалтын зураг нь уур амьсгалын эрсдэлийг бодит цагийн мониторинг, эрт сэрэмжлүүлэгтэй холбох шаардлагыг дахин сануулж байна.

АНУ-ын Нью-Мексико дахь доголдсон геотермийн цахилгаан станцыг жижиг компани худалдан авч, газрын гүний нөөцийн ажиллагааг шинэ аргаар удирдан хоёр жилийн дотор бүрэн хүчин чадалд нь оруулсан байна.

Үхрийн гэдсэн дэх бичил биетийн доторх шинэ эрхтэнцэр малын хэхрэлтээр ялгарах метаныг тайлбарлахад тусалж магадгүй шинэ сэжүүр болжээ. Энэ нь мал аж ахуйн хүлэмжийн хийн судалгаанд биологийн нарийвчилсан түвшин нэмнэ.

АНУ-ын Кентакки мужид хадгалагдаж буй хуучин баяжуулалтын хаягдлаас уран ялгахын тулд лазер ашиглах төсөл яригдаж байна. Амжилттай болбол шинэ уурхай нээхгүйгээр цөмийн түлшний дотоод нөөцийг нэмэх боломжтой.

Quanta Magazine-ийн нийтэлснээр үхрийн гэдсэн дэх бичил биетийн дотор шинээр илэрсэн бүтэц малын хэхрэлтээр ялгарах метан хэрхэн үүсдгийг илүү нарийн тайлбарлаж магадгүй байна. Энэ нь хөдөө аж ахуйн хүлэмжийн хийн судалгаанд чухал суурь нээлт юм.

Судлаачид маш бага температурт хадгалсан бөөрийг гахайд шилжүүлэн суулгасан нь донорын эрхтнийг ашиглах боломжтой хугацааг уртасгах чухал алхам боллоо.

Орчлон ертөнцийн тэлэлтийн хурдыг өөр өөр аргаар хэмжихэд зөрүү гарч буй нь орчин үеийн астрофизикийн хамгийн том нээлттэй асуудлуудын нэг хэвээр байна.

Донорын бөөрийг хөлдөөлгүйгээр маш бага температурт хадгалж, дараа нь гахайд шилжүүлэн суулгасан туршилт амжилттай болсон нь эрхтэн хадгалах хугацааг уртасгах шинэ боломж нээж байна.

Орчлонгийн тэлэлтийн хурдны хэмжилтүүд хоорондоо зөрсөөр байгаа “Хабблын хурцадмал байдал” астрофизикийн хамгийн сонирхолтой нууцуудын нэг хэвээр байна.

Дөрвөн жил тутам олгодог Fields болон Abacus медалиудын 2026 оны эзэд онолын математик, алгоритмын судалгаанд шинэ чиглэл нээсэн залуу судлаачдыг онцоллоо.

Орчлонгийн тэлэлтийн хурдны талаарх хэмжилтүүд хоорондоо зөрсөөр байгаа нь орчин үеийн астрофизикийн хамгийн сонирхолтой тайлагдаагүй асуудлуудын нэг хэвээр байна.

Судлаачид гэрэл оптик хэлхээгээр хэр хурдан тархахыг программчилж удирдах фотоник чип бүтээсэн гэж мэдээллээ. Энэ нь гэрлэн дохиог синхрончлох, түр хадгалах ажлыг нэг чип дээр хийхэд дөхөм болж магадгүй.

Шинэ оптик чип нь гэрлийн дохиог шаардлагатай үед удаашруулж, хэлхээ доторх дамжих хугацааг удирдах боломжийг харуулжээ. Энэ нь гэрлээр тооцоолох системийн синхрончлол, буфер болон дохионы саатлын асуудлыг хялбарчилж магадгүй.

Квебекээс Нью-Йорк хүртэл татсан Champlain Hudson Power Express шугам халууны үеэр мужийн цахилгааны эрэлтийн ойролцоогоор 9%-ийг хангахад тусалжээ. Гэвч ийм том дамжуулах дэд бүтцийг өргөжүүлэхэд зөвшөөрөл, өртөг, орон нутгийн эсэргүүцэл саад болж байна.

Шинэ программчлагдах фотоник чип гэрлийн дохионы тархах хурдыг хянаж, оптик хэлхээнд саатал, синхрончлол, буферийн үүрэг гүйцэтгэх боломжийг харууллаа. Энэ нь AI сервер болон дата төвийн оптик тооцооллыг илүү авсаархан, эрчим хүчний хэмнэлттэй болгох суурь технологи болж магадгүй.

NASA-гийн Nancy Grace Roman Space Telescope идэвхтэй coronagraph буюу одны хурц гэрлийг маш нарийн хаадаг багажтай нисэхээр бэлтгэж байна. Энэ нь одныхоо ойролцоох бүдэг экзогаргийг шууд ажиглах туршилтын чухал алхам болно.

Судлаачид оптик дохиог чип дотор хүссэнээрээ удаашруулж чаддаг программчлагдах фотоник чип бүтээсэн тухай мэдээллээ. Ийм функц нь гэрлэн дохиог синхрончлох, түр хадгалах, чиглүүлэхэд хэрэгтэй.

NASA-гийн санхүүжилттэй судалгаагаар урьдчилан хийдэг хяналттай түймэртэй ойд аварга секвой модод хэт хүчтэй ой хээрийн түймрийг даван туулах магадлал бараг дөрөв дахин өндөр байжээ.

LED нь бага цахилгаан зарцуулдаг ч буруу чиглүүлэлт, хэт тод гэрэл, хүйтэн өнгөний сонголт нь гэрлийн бохирдлыг бууруулахын оронд нэмэгдүүлж болзошгүйг IEEE Spectrum онцоллоо.

Хэт халуун, хүйтэн, давстай эсвэл хүчиллэг орчинд амьдардаг экстремофил организмууд амьдралын хязгаар, биотехнологи болон харь гарагийн амьдрал хайх судалгаанд чухал сэжүүр өгч байна.

AI дата төвийн өргөтгөл зөвхөн GPU худалдаж авах асуудал биш болжээ. Цахилгаан сүлжээний холболт, орон нутгийн зөвшөөрөл, ус ба хөргөлт, барилгын материал, нийлүүлэлтийн сүлжээ зэрэг нь шинэ хүчин чадлыг удаашруулж байна.

Математикчид хөгжилтэй туршилтын шүршигч ашиглан Фейнманы олон арван жил маргаантай байсан бодлогын хариуг тодрууллаа. Энгийн болон урвуу шүршигчийн эргэлтийг усны урсгалын импульс голлон удирддаг нь туршилтаар харагджээ.

Индонезид загас агнуурын хяналтыг хиймэл дагуулын байршил, зөвшөөрөл, түүхэн хөдөлгөөний өгөгдөлтэй нэгтгэжээ. Ингэснээр сэжигтэй хөдөлгөөнийг эргүүлийн хөлөг очихоос өмнө илрүүлэх боломж нэмэгдэж байна.

Атомын түвшний нимгэн материалд гэрлээс үүсэх экситон ба соронзон шинж шууд харилцан үйлчилж болохыг судалгааны шинэ тойм онцолжээ. Энэ нь гэрлээр удирддаг санах ой, квант болон фотоник төхөөрөмжийн суурь болж мэднэ.

Биологич Martin Picard биеийн энерги үйлдвэрлэдэг митохондрийг эс, эрүүл мэнд, оюун ухааныг холбох гол зангилаа гэж үзэх онол дэвшүүлж байна. Энэ нь ухамсар зөвхөн тархинд өрнөдөг гэсэн ойлголтыг тэлэх оролдлого юм.

PLATON нэртэй шинэ бөөм илрүүлэгч нь гэрэл ялгаруулдаг нэг материал, гэрлийн орны камер, мэдрэмтгий фотон мэдрэгч болон AI-г хослуулан бөөмийн замналыг 3D-ээр сэргээн харуулахыг зорьж байна.

Дулааны насос нь цахилгаанаар халаалт, хөргөлт хийдэг өндөр үр ашигтай төхөөрөмж бөгөөд АНУ-д хэрэглээ нь өссөөр байна. Хэт халалт, эрчим хүчний хэмнэлт, халаалтын цахилгаанжилт энэ өсөлтийг зэрэг дэмжиж байна.

Өнөөгийн компьютер санамсаргүй энергийн хэлбэлзлээс хамгаалалт шаарддаг бол термодинамик компьютерийн санаа түүнийг тооцоололд ашиглахыг зорьдог. Энэ нь эрчим хүчний зарцуулалтыг өөр өнцгөөс харах суурь судалгааны чиглэл юм.

AI нь чипийн дизайн, шалгалт, оновчлолыг хурдасгах боломжтой ч хаана бодит давуу тал өгөх, хэнд ашиг нь төвлөрөх, хүний хяналтыг яаж хадгалах нь тодорхойгүй хэвээр байна.

Өндөр даралтын тогтолцоо Монтана, Юта, Вайоминг мужуудад долдугаар сарын 12-нд рекорд тогтоох халуун үүсгэв. Хэт халалт нь эрчим хүч, ус, эрүүл мэндийн системд зэрэг дарамт болдог эрсдэл юм.

NIST дулаан усны хоолойд үржих эрсдэлтэй нянг бууруулах ус халаагуурын технологид патент авлаа. Усны температур, аюулгүй байдал, эрчим хүчний хэрэглээний тэнцвэрийг шийдэх нь гол зорилт байна.

PsiQuantum фотон ашигладаг квант компьютерийг дата төвийн хэмжээний систем болгон өргөжүүлэх төлөвлөгөөгөө танилцуулжээ. Машин нь шингэн гелиэр хөргөх 100 орчим ган шүүгээнээс бүрдэхээр зураглагдсан байна.

Хүмүүсийн ойролцоогоор 10% нь зүүн гараа давамгай ашигладаг ч үүнд ген, тархины хөгжил болон орчны нөлөө хэрхэн нийлдгийг шинжлэх ухаан бүрэн тайлбарлаагүй байна.

NIST нэхмэл болон хувцасны дотоод нийлүүлэлтийн сүлжээг дэмжих шинэ лавлах материал боловсруулжээ; судлаачдын тооцоогоор нэхмэлийн 56%-ийг дахин боловсруулах эсвэл сэргээн ашиглах боломжтой ч ихэнх нь эргэлтэд буцаж ордоггүй.

Судлаачид зөөлөн литийн дендрит хатуу керамик электролитийг хэрхэн хагалж, богино холболт үүсгэдгийг тайлбарлажээ. Энэ ойлголт илүү аюулгүй, удаан настай хатуу төлөвт батарей зохион бүтээхэд тусалж магадгүй.

Эрдэмтэд уян шинжгүй энгийн шингэнд ан цав үүсэхийг ажигласан нь шингэн хагарахад заавал уян чанар хэрэгтэй гэсэн ойлголтыг сорив. Өдөр тутмын мэт үзэгдэл суурь физикийн шинэ асуулт нээжээ.

Одон оронч David Kipping харь гарагийн амьдралын тухай дуулиант мэдэгдлүүд яагаад нягт шалгалтад бүдгэрдэг, хайлтад статистикийн илүү хатуу арга яагаад хэрэгтэйг тайлбарлав. “Бид ганцаараа байж магадгүй” гэдэг нь ч шинжлэх ухааны хувьд авч үзэх боломжтой таамаг юм.

MIT Technology Review-ийн мэдээлснээр АНУ-д дөрвөн цөмийн реактор “criticality” буюу тогтвортой цөмийн урвал үүсгэх чухал шатанд хүрчээ. Энэ нь шинэ үеийн жижиг, модуль болон туршилтын реакторууд бодит ажиллагаанд ойртож буй дохио боловч арилжааны хэрэглээ, өртөг, зөвшөөрөл, аюулгүй байдлын шалгуур одоо л гол сорил болно.