1BiotechMIT Technology Review
Торлогийн суулгац, камертай шил хараа сэргээхэд тусална
Насжилттай холбоотой шар толбоны доройтлоос хараагаа алдсан хүмүүст PRIMA систем шинэ боломж нээж байна. Торлогийн суулгац, камертай нүдний шилийг хослуулсан уг систем Европт долоодугаар сард зөвшөөрөгдсөн бөгөөд АНУ-ын FDA-ийн зөвшөөрлийг хүлээж буйг MIT Technology Review мэдээлжээ.
Дэлгэрэнгүй унших
Шар толбо нь харааны төв хэсгийн нарийн дүрсийг ялгахад чухал үүрэгтэй. Тиймээс энэ хэсгийн доройтол унших, хүний нүүр таних зэрэг өдөр тутмын үйлдэлд хүндрэл учруулдаг. PRIMA нь гэмтсэн торлогийг эдгээхээс өөр, суулгац ба гаднах төхөөрөмжийг хослуулсан технологийн арга юм.
Гэхдээ хараа сэргээнэ гэдэг нь хэвийн харааг бүрэн буцаана гэсэн үг биш. Хэнд тохирох, ямар үйлдлийг хэр сайжруулах, ашиглаж сурахад хэр хугацаа шаардах нь чухал. Цаашид урт хугацааны үр дүн, хүртээмж, үнийг анхаарах хэрэгтэй.
2AIMIT News
Хиймэл оюун эсүүдийн хоорондын “яриа”-г тайлж байна
MIT-ийн танилцуулсан тооцооллын шинэ арга эсүүд дохио солилцож, эд болон зохион байгуулагдах үйл явцыг тайлбарлахад тусалж байна. Энэ нь үүдэл эсийн инженерчлэл, өвчний загварчлал, эмчилгээний судалгааг дэмжих боломжтой ч шууд хэрэглэх эмчилгээ хараахан биш.
Дэлгэрэнгүй унших
Эсүүдэд үг хэрэггүй: тэд молекулын дохиогоор бие биедээ нөлөөлдөг. Нэг эсийг дангаар нь судлахаас гадна хөршүүдтэйгээ хэрхэн харилцаж байгааг ойлгох нь эдийн бүтэц, үйл ажиллагааг тайлбарлахад чухал.
Ийм загвар судлаачдад ямар дохиог өөрчилбөл ямар үр дүн гарахыг таамаглахад тусалж болно. Дараагийн гол шалгуур нь тооцооллын таамгийг лабораторид батлах, өөр төрлийн эс ба эдэд арга нь хэр сайн ажиллахыг үзэх явдал юм.
3AIGoogle DeepMind
Хувийн чатыг серверт илгээхгүйгээр луйвар таних хиймэл оюун
Google DeepMind, Сингапурын GovTech байгууллага хувийн чат дахь залилангийн шинжийг төхөөрөмж дээр нь илрүүлэхээр хамтарч байна. Хөнгөн Gemma загварт суурилсан энэ арга чатын өгөгдлийг үүлэн серверт гаргахгүйгээр шинжлэхээр бүтээгдэж буйг DeepMind тайлбарлав.
Дэлгэрэнгүй унших
Залилангийн яриа заавал сэжигтэй холбоосоор эхэлдэггүй. Итгэл төрүүлж, яаруулж, мөнгө шилжүүлэхийг шаардах дарааллыг таних шаардлагатай болдог. Төхөөрөмж дээр ажиллах загвар нь ийм хамгаалалтыг хувийн яриаг гадагш дамжуулахгүйгээр хэрэгжүүлэх боломжтой.
Гэхдээ мэдээлэл гадагш гарахгүй байх нь зөв танина гэсэн баталгаа биш. Худал сэрэмжлүүлэг, анзааралгүй өнгөрөөсөн луйвар, олон хэлний гүйцэтгэл нь гол шалгуур болно. Монгол хэлний чат, нутгийн хэллэгт хэр ажиллахыг тусад нь шалгах шаардлагатай.
4ScienceIEEE Spectrum
Цахилгааны шинэ эх үүсвэрийн нэг нь моторын дэргэд нуугдаж байна
Үйлдвэр, барилгын сэнс, насос, компрессорын моторууд хэрэгцээнээсээ илүү цахилгаан зарцуулах нь бий. IEEE Spectrum-д нийтэлсэн Canary Media-ийн өгүүлэл моторын хурдыг тохируулдаг давтамж хувиргагчийг өргөн ашиглавал АНУ-д гигаваттаар хэмжигдэх хэрэглээг хэмнэх боломжтойг онцолжээ.
Дэлгэрэнгүй унших
Давтамж хувиргагч нь моторыг байнга нэг хурдаар ажиллуулахын оронд бодит ачаалалд нь тааруулдаг. АНУ-ын цахилгааны нийт эрэлтийн бараг гуравны нэг нь ийм моторуудад ногддог ч уг төхөөрөмжийн хэрэглээ харьцангуй бага хэвээр байна.
Монголын барилга, үйлдвэрийн хувьд ч эхлээд насос, агааржуулалтын моторын хэрэглээг хэмжиж үзэх санаа авч болно. Бүх моторт ижил хэмнэлт гарахгүй: ачааллын горим, суурилуулалтын зардал, нөхөх хугацааг тооцох хэрэгтэй. Заримдаа эрчим хүчний шийдэл шинэ станцаас бус, хуучин мотороос эхэлдэг.
5SpaceNASA
Сарны хүйтэнд асах батарейг НАСА хөгжүүлж байна
НАСА-гийн судлаачид Сарны өмнөд туйлын эрс хүйтэнд ажиллах батарей хөгжүүлж байна. Хүйтэн өглөө машины аккумулятор сулрахтай төстэй асуудал сансарт бүр ч хүнд: эрчим хүч хадгалах чадвар нь багаж, төхөөрөмжийн ажиллах хугацааг хязгаарлаж болно.
Дэлгэрэнгүй унших
Сарны өмнөд туйлд нарны гэрэл, дулааны нөхцөл байршлаас ихээхэн хамаарна. Ийм орчинд батарейг ажиллуулахын зэрэгцээ дулаан байлгахад энерги зарцуулах шаардлага гарч болно. Тиймээс хүйтэнд тэсвэртэй батарей нь нийт системийн эрчим хүчний тооцоонд чухал.
Монголын өвөлтэй холбож сонирхмоор ч сансрын судалгаа шууд автомашины бэлэн бүтээгдэхүүн болно гэсэн үг биш. Цаашид цэнэглэх чадвар, олон удаагийн ашиглалтын насжилт, жин болон дулаан хадгалах хэрэгцээг хамтад нь хэрхэн шийдэхийг ажиглах нь зүйтэй.
6ScienceQuanta Magazine
Тархигүй ч наймаа хийнэ: мөөгөнцрийн далд эдийн засаг
Хөрсөн доорх мөөгөнцрийн сүлжээ ургамалтай шим бодис солилцож, нүүрстөрөгчийг газарт хадгалахад оролцдог. Quanta-гийн ярилцлагад хувьслын биологич Тоби Киерс эдгээр сүлжээ тархигүй атлаа нөөцөө хэрхэн хуваарилж, харилцан ашигтай солилцоо хийдгийг тайлбарлажээ.
Дэлгэрэнгүй унших
Мөөг гэхээр газрын дээрх малгайтай хэсэг санаанд ордог ч амьдралынх нь томоохон хэсэг хөрсөн дотор өрнөнө. Ургамал, мөөгөнцрийн холбоо нь нэг талын тусламж бус, нүүрстөрөгч ба шим бодисын солилцоо юм. “Наймаа” гэдэг нь энэ харилцааг ойлгуулах зүйрлэл болохоос ухамсартай шийдвэр гэсэн үг биш.
Энэ далд сүлжээг ойлгох нь хөрсний эрүүл мэнд, бэлчээр, нөхөн сэргээлтийг бодоход хэрэгтэй. Гэхдээ мөөгөнцөр бүр, хөрс бүр ижил биш. Ямар нөхцөлд ургамалд тустай, нүүрстөрөгчийг хэр удаан хадгалдгийг хэмжих нь чухал.
7ScienceQuanta Magazine
Гурван “сүнслэг” галактик харанхуй материйн тааврыг хөдөлгөв
Харанхуй матери багатай байж болзошгүй гурван галактик мөргөлдөөний ул мөр мөн үү? Quanta-гийн өгүүлэлд ийм тайлбар нь харанхуй материйн мөн чанарыг судлах шинэ боломж болж, таталцлын өөр онолуудад сорилт тавьж болохыг авч үзжээ.
Дэлгэрэнгүй унших
Харанхуй материйг гэрлээр шууд хардаггүй, харин таталцлын нөлөөгөөр нь дүгнэдэг. Хэрэв мөргөлдөөн галактикийн энгийн бодисыг харанхуй материас нь салгасан бол энэ ялгаа хоёр бүрэлдэхүүн хэрхэн хөдөлдгийг шалгах байгалийн туршилт болно.
Гэхдээ гурван галактик олдлоо гээд орчлонгийн таавар тайлагдахгүй. Тэдгээрийн масс, зай, хөдөлгөөн болон мөргөлдөөний хувилбарыг илүү нарийн батлах шаардлагатай. Дараагийн ажиглалтууд ер бусын энэ бүлэг үнэхээр харанхуй материйн дутагдалтай эсэхийг тодруулна.