Амралтын өдрийн Future: Насжилтын нууц, сансрын цэвэрлэгээ, квантын жижиг хөдөлгүүр

Судлаач Junyue Cao-ийн ажил эс бүр тусдаа “эвдэрдэг” гэсэн энгийн тайлбараас цааш харж, олон төрлийн эс хэрхэн хамтдаа өөрчлөгддөгийг зураглаж байна. Энэ нь хөгшрөлтийг ганц ген, ганц эрхтнээр тайлбарлахад хангалтгүйг сануулна. Ийм зураглал нь насжилттай холбоотой өвчнийг эрт илрүүлэх, эмчилгээний байг зөв сонгоход тустай байж мэднэ. Гэхдээ хулганы эсээс хүний эрүүл мэндийн бодит шийдэл рүү очих зам урт хэвээр; дараагийн чухал асуулт нь энэ хэв шинж хүмүүс дээр хэр давтагдах вэ гэдэг юм.

Квант компьютерүүд маш хүйтэн орчинд ажилладаг ч удирдах, унших дохионы олон кабель нь өртөг, дулаан болон шуугианы шинэ асуудал үүсгэдэг. Энэхүү туршилтын хөдөлгүүр маш бага энергийн урсгалыг ашигтай ажил болгон хувиргаж болохыг харуулсан нь сонирхолтой. Одоогоор энэ нь практик квант компьютерийн бэлэн эд анги биш, лабораторийн амжилт юм. Харин цаашдаа хөдөлгүүр бие даан ажиллаж, квант системийн дотоод хяналтыг хялбаршуулж чадах эсэх нь анхаарах зүйл болно.

Тойрог замд ажиллагаагүй аппарат, хэлтэрхий олшрох тусам идэвхтэй хиймэл дагуулуудын мөргөлдөх эрсдэл нэмэгддэг. Тиймээс “хөөргөөд мартдаг” загвараас ашиглалтын төгсгөлийг урьдчилан төлөвлөдөг сансрын үйлчилгээ рүү шилжих шаардлага гарч байна. Энэ шатанд компаниуд бодит цэвэрлэгээний даалгавар аваагүй, харин боломжит шийдлээ өрсөлдөн харуулах юм. Барих технологиос гадна аль аппаратыг хэн эзэмшдэг, зайлуулах зөвшөөрлийг хэн олгох вэ гэсэн эрх зүйн асуудал адилхан чухал хэвээр байна.

Сарны гадаргын нарийвчилсан зураг, нөөцийн мэдээлэл нь буулгалтын талбай сонгох, ирээдүйн суурьшлын төлөвлөгөөнд хэрэг болдог. Олон жил ажилласан Lunar Reconnaissance Orbiter-ийн дараагийн үеийг эртнээс бодох нь сарны хөтөлбөрийн дата тасрах эрсдэлийг бууруулна. NASA төрийн өөрийн аппаратаас гадна арилжааны үйлчилгээ худалдан авах CLPS загвараа тойрог замын ажиглалтад өргөжүүлж байна. Дараагийн захиалгуудын шаардлага, сонгогдох компаниуд нь Сарны орчмын эдийн засаг ямар үүргийг хувийн хэвшилд шилжүүлэхийг илүү тодруулна.

Human Cell Atlas зэрэг төслүүд хүний биеийн эсүүдийг нарийвчлан бүртгэх том зорилготой. Гэвч хүүхдийн бие насанд хүрэгчнийхээс зүгээр л жижиг хувилбар биш учраас хөгжлийн үеийн эсийн өгөгдөл дутвал эмнэлзүйн чухал ялгаанууд бүдгэрнэ. Хүүхдийн өгөгдөлтэй ажиллахад зөвшөөрөл, нууцлал, урт хугацааны хариуцлага онцгой мэдрэмтгий. Илүү бүрэн зураглал гарвал оношлогоо, эмчилгээний судалгааг насны онцлогт илүү нийцүүлэх боломж нээгдэх ч өгөгдлийн засаглал түүнээс дутахгүй анхаарал шаардна.

Бидний харж буй Тэнгэрийн заадас бол өөрийн галактикийн од, тоос, хийн нягт зурвас юм. Харанхуй тэнгэртэй газарт тэр зурвас илүү тод үзэгддэг нь шөнийн байгалийн орчны үнэ цэнийг бас сануулна. Ийм зураг шинжлэх ухааны шинэ нээлт биш ч сансар огторгуй өдөр тутмын амьдралаас хэчнээн ойр байдгийг мэдрүүлдэг. Хэрэв од харах аялал төлөвлөж байвал сар багатай шөнө, хотын гэрлээс хол цэг сонгох нь хамгийн энгийн зөвлөгөө.