Future тойм: AI агентын бодит хязгаар, тойрог замын дата төв, квант үйлдвэрлэл

AI агентууд олон алхамтай ажил гүйцэтгэх чадвартай болж байгаа ч тэд байгууллагын соёл, ёс зүй, далд нөхцөл, алдааны үр дагаврыг хүн шиг ойлгодоггүй. Тиймээс “ажилтан” гэхээс илүү хяналттай автоматжуулалтын хэрэгсэл гэж харах нь илүү бодитой. Монголын байгууллагууд AI нэвтрүүлэхдээ агент бүрийн эрх, ашиглах дата, хяналтын цэг, буруу шийдвэр гарвал хэн хариуцахыг эхнээс нь тодорхойлох хэрэгтэй. Дараагийн анхаарах зүйл нь AI агентын бүтээмжээс гадна governance буюу удирдлагын дүрэм байх болно.

Тариалангийн талбай, хөрс, цаг агаар, тоног төхөөрөмж, нийлүүлэлтийн сүлжээний дата нэг формат, нэг чанартай биш бол AI загварын зөвлөмж бодит ашиг өгөхгүй. Ялангуяа бордооны үнэ, уур амьсгалын хэлбэлзэл, бага ашигтай бизнесийн нөхцөлд буруу таамаг зардал нэмнэ. Монголын хөдөө аж ахуйд ч энэ сургамж шууд хамаатай: AI эхлүүлэхээс өмнө талбайн бүртгэл, мал аж ахуйн өгөгдөл, цаг уурын локал дата, агуулах ба борлуулалтын мэдээллийг стандартчлах хэрэгтэй. Дараагийн ялгарал нь “хамгийн ухаалаг модель” биш, хамгийн цэвэр, ашиглах боломжтой дата байх магадлалтай.

Сансрын дата төвийн санаа нь эрчим хүч, хөргөлт, газар дээрх зөвшөөрөл, сүлжээний ачааллаас зайлсхийх сонирхолтой холбоотой. Гэхдээ 100,000 хиймэл дагуулын хэмжээ нь холбоо, хог хаягдал, мөргөлдөх эрсдэл, зохицуулалтын хувьд маш том асуулт дагуулна. Энэ мэдээ AI дэд бүтцийн уралдаан зөвхөн газар дээрх дата төвөөр хязгаарлагдахаа больсныг харуулж байна. Цаашид FCC болон бусад зохицуулагчид сансрын замын хөдөлгөөн, спектр, аюулгүй байдлыг хэрхэн үнэлэх нь ийм санаанууд бодит бизнес болох эсэхийг шийднэ.

Квант компьютер, мэдрэгч, холбооны төхөөрөмжүүд онолын хувьд хурдан ахиж байгаа ч үйлдвэрлэлийн давтагдах чанар, хэмжилт, материал, нийлүүлэлтийн сүлжээ сул хэвээр байна. QMEC нь энэ “лабораториос үйлдвэр рүү” шилжих завсрыг нөхөх оролдлого гэж харагдана. Квант салбарт өрсөлдөөн зөвхөн алгоритм, прототип дээр биш, үйлдвэрлэлийн стандарт дээр явагдана. Ирэх жилүүдэд аль улс, аль компани квант төхөөрөмжийг тогтвортой, хэмжигдэхүйц, баталгаатай үйлдвэрлэж чадна гэдэг нь стратегийн давуу тал болно.

AI-ийн зардлын том хэсэг нь дата тасралтгүй зөөх, олон тэрбум транзистороор нейрон сүлжээг software хэлбэрээр дуурайлгахтай холбоотой. Хэрэв хиймэл нейронуудыг чипийн түвшинд илүү байгалийн маягаар ажиллуулж чадвал inference буюу AI ажиллуулах үеийн эрчим хүчний хэрэглээ буурах боломжтой. Гэхдээ ийм технологи дата төвийн GPU-г маргааш шууд орлохгүй. Уншигчдын ажиглах зүйл нь лабораторийн үр дүн бодит үйлдвэрлэл, найдвартай байдал, програмчлалын ecosystem-тэй холбогдож чадах эсэх юм.

Сар руу буцаж очих нь зөвхөн пуужин, буулгагчийн асуудал биш. Эрчим хүч, холбоо, навигац, амьдрал дэмжих систем, гадаргын ажиллагаа, засвар үйлчилгээ зэрэг олон технологи нэгэн зэрэг бэлэн байх шаардлагатай. NASA ийм саналуудаар төр–хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагааг эрт үеэс чиглүүлж байна. Цаашид ямар компани, ямар технологийн чиглэл сонгогдох нь сарны эдийн засаг бодитоор бүрэлдэх эсэхэд чухал дохио болно.

Өнөөдөр хиймэл дагуулын эрэлт батлан хамгаалах, цаг уур, холбоо, дэлхийн ажиглалт, IoT зэрэг олон чиглэлд өсөж байна. Европын хувьд хөөргөлтийн сонголт цөөн байх нь стратегийн сул тал болдог. Esrange амжилттай ажиллавал Хойд Европ сансрын үйлчилгээний шинэ зангилаа болж чадна. Дараагийн анхаарах зүйл нь зөвшөөрөл, дэд бүтэц, Firefly-ийн техникийн гүйцэтгэл, захиалагчдын бодит эрэлт байх болно.